Naar content

Stevensprijs 2018

De Stevensprijs werd op 25 januari 2019 voor de vierde keer uitgereikt.

 

Stevensprijs 2015

Winnaar Stevensprijs 2015

Mr. Dr. M.M.W.D. (Madeleine) Merkx

Dit waren de genomineerden in 2015:

Mr. G.C. (Bart) van der Burgt
Mr. I.M. (Isabella) de Groot
Mr. W.R. (Reinier) Kooiman
Mr. Dr. M.M.W.D. (Madeleine) Merkx
R.C. (Ruud) de Smit MSc.

Juryrapport winnaar Stevensprijs 2015

Madeleine Merkx begeeft zich op het terrein van de omzetbelasting, ooit aangeduid als de Ware Koningin der belastingen. Eenvoudig is deze belasting niet, zeker niet voor buitenstaanders. Reugebrink heeft de BTW als een paradox geformuleerd: een belasting waarvan degene die denkt te worden vrijgesteld veelal wordt belast, en waarin degene die denkt te worden belast, veelal wordt vrijgesteld.

In haar artikel in het Weekblad voor Fiscaal Recht met de titel ‘Tussen de nationale wet en de BTW-richtlijn ligt het BTW-paradijs’ constateert Merkx dat het Europese BTW-systeem een belangrijke mate van coherentie kent. Deze houdt in dat ingeval een ondernemer belaste prestaties verricht, hij ook recht op aftrek van voorbelasting heeft van BTW die andere ondernemers hem in rekening brengen. Anderzijds kunnen degenen wier activiteiten niet aan de heffing van BTW zijn onderworpen, zoals ondernemers wier prestaties zijn vrijgesteld, geen BTW in aftrek brengen. Daar waar deze coherentie wordt doorbroken, bekruipt ons al snel een gevoel van onrechtvaardigheid, aldus Merkx. Het gaat dan om de situatie waarin geen heffing plaatsvindt, maar wel aftrek of een situatie waarin geen aftrek is maar wel heffing. De laatste situatie proberen belastingplichtigen evenals belastingautoriteiten, rechters, lidstaten en de Europese Commissie waar mogelijk te vermijden.

De jury ziet in Madeleine Merkx een fiscaal rolmodel. Een jonge, ambitieuze en moderne fiscaliste, die vóór haar 30ste een indrukwekkend proefschrift afleverde, twee werkkringen – bij het belastingadvieskantoor Deloitte en bij de Universiteit Leiden – combineert met een druk gezinsleven en ondertussen met grote regelmaat in de fiscale vakpers publiceert.

Madeleine heeft de afgelopen jaren diverse keren in het Weekblad voor Fiscaal Recht gepubliceerd, geschreven in BTW-bulletin en aantekeningen in Vakstudie Nieuws verzorgd. Haar publicaties – die de volle breedte van de omzetbelasting bestrijken – kenmerken zich door een heldere schrijfstijl.

Madeleine draagt haar ideeën niet alleen uit in publicaties. Zij geeft regelmatig cursussen en doceert het vak omzetbelasting aan studenten van de Universiteit Leiden. Voor jonge mensen die het vak nog moeten leren is zij bezielend en inspirerend.

Madeleine Merkx is kritisch in haar publicaties. Dat is voor een winnaar van de Stevensprijs belangrijk. In een artikel dat zij schreef met mevrouw Verstappen in Weekblad voor Fiscaal Recht 2015/655 is te lezen:

“Het bestrijden van fraude is één van de prioriteiten van de lidstaten. Vanwege fraude loopt een lidstaat namelijk grote inkomsten mis. Wij begrijpen daarom dat het Hof van Justitie EU nationale autoriteiten en rechters middelen in handen wil geven om de BTW-fraude te bestrijden. Het is ook passend dat een ondernemer die betrokken is bij BTW-fraude wordt aangepakt. De manier waarop het aanpakken van de fraude wordt benaderd in de zaak-Italmoda klopt echter naar onze mening op bepaalde punten niet. Zo kan naar onze mening niet worden gezegd dat de weigering van het nultarief en/of de teruggaaf kan plaatsvinden omdat niet is voldaan aan de objectieve voorwaarden van de begrippen economische activiteiten en leveringen. Ook bij de overweging dat geen sprake is van een straf, gaat het Hof van Justitie EU naar onze mening te kort door de bocht.”

Ook in andere publicaties is zij kritisch. De jury wijst bijvoorbeeld op haar artikel in Weekblad voor fiscaal recht 2014/1315 over de zogenoemde commissionairsfictie (art. 9bis BTW-uitvoeringsverordening) die met ingang van 1 januari 2015 geldt voor belastingplichtigen door wier tussenkomst elektronische diensten of telefoondiensten via internet worden verricht. Het gaat om een gecompliceerde regeling waarvan het doel wordt omschreven als het duidelijk maken wie in verhouding tot de consument de dienstverrichter is. Zowel bij de invulling van de voorwaarden als de werking van de fictie plaatst Madeleine kritische kanttekeningen.

Madeleine Merkx weet wetenschap met praktisch nut te combineren. In een aantal publicaties richt zij zich expliciet op de fiscale praktijk. In dat kader wijst de jury op onder meer haar publicatie in BTW-bulletin juli 2014 met de titel ‘Nog meer uitleg over de plaats-van-dienstregels per 2015’. Langs deze weg maakt zij de BTW ook voor buitenstaanders duidelijk.

Gelet op haar grote productiviteit als fiscaal auteur, haar kritische blik op de omzetbelasting en de drang om het omzetbelastingsysteem te verbeteren, en haar voorlichtende rol richting studenten en praktijk – waarbij zij moeilijke materie op bezielende en inspirerende wijze toegankelijk maakt – is de jury van oordeel dat Madeleine Merkx de terechte winnaar van de eerste Stevensprijs is.


Namens de jury,

prof. dr. S.A. (Stan) Stevens
mr. J.A.C.A.(Jacques) Overgaauw
mr. drs. J. (Jeroen) Knuist
prof. dr. A.O. (Allard) Lubbers

Zoals uitgesproken tijdens de uitreiking op 11 december 2015

 

Sfeerimpressie uitreiking Stevensprijs 2015