Naar content

Big data en privacy, een contradictie?

Big data en privacy, een contradictie?

Datum: 19 januari 2016

Leestijd ca. 6 minuten

Auteur: Jeroen Zweers

Beeld: Marco Peters

Robot: met dank aan Jan Janson; robot Inmoov created by Gael Langevin

Big data een bedreiging? Nee, juist een kans, volgens Jeroen Zweers, Innovation Director bij Kennedy Van der Laan en co-founder van Dutch Legal Tech. Jeroen weet als geen ander wat big data voor advocaten en bedrijfsjuristen betekent en is razend enthousiast over alle mogelijkheden. “Voor veel vakgenoten is big data nog een ver-van-mijn-bed-show. Ik ben graag hun wake-up call!”

“Privacywetgeving houdt big data niet tegen, het reikt sleutels aan voor maatschappelijke oplossingen”

Data-driven research versus privacy

Iedereen heeft het over big data. Het ontdekken van (verborgen) patronen in grote databases levert veel nuttige informatie op en geeft inzicht in onder andere dossiers en klantgedrag. Jeroen geeft een simpel voorbeeld: de Bonuskaart van Albert Heijn. “Niemand is dol op reclame, maar je wil wel graag weten wanneer jouw favoriete levensmiddelen in de aanbieding zijn, toch? Zo doel- én resultaatgericht kan big data ook voor legal counsels werken. Denk bijvoorbeeld aan dossieronderzoek. Data-driven research zou op de agenda van elke bedrijfsjurist moeten staan.”

Maar hoe zit het dan met privacy? “Dat is een veelgestelde vraag. Een bekend voorbeeld is een Amerikaanse winkelketen die uit big data-analyses het koopgedrag van haar klanten kon achterhalen, en daarmee ook of de klant een zwangere vrouw was. Toen een zestienjarig meisje vervolgens een boekje kortingsbonnen voor zwangerschaps- en babyproducten ontving, had zij wel iets uit te leggen aan haar ouders. Daar hebben we meteen het grootste juridische pijnpunt te pakken: veel big data bevat persoonsgegevens. En het verwerken van persoonsgegevens is aan strenge regels gebonden. Dus data-driven research met behulp van big data is fantastisch, maar moet wel plaatsvinden in overeenstemming met onze privacywetgeving. Dat is een interessant krachtenveld, dat nog lang niet is uitgekristalliseerd.”

IBM’s Watson

Jeroen geeft een concreet voorbeeld van de werking van big data voor bedrijfsjuristen. “Voor een prestigieus kledingmerk bereidt u een merkenrechtzaak voor. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van het platform van IBM’s supercomputer Watson, dé oer big-datatool, is het mogelijk om databases wereldwijd aan elkaar te koppelen en informatie met kunstmatige intelligentie te analyseren. De uitkomst: een visualisatie van, in dit geval, de wereld. Met daarop bolletjes, die op grootte en kleur laten zien waar, welke cases het meest voorkomen en pijltjes, die de dwarsverbanden laten zien.”

Houdt privacy big data tegen?

Innoverende technologische ontwikkelingen staan soms op gespannen voet met privacybelangen, zoals al werd aangestipt. De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) eist uitdrukkelijke toestemming van de betrokkenen, als ook informatieplicht voor degene die de gegevens gaat verwerken. Jeroen: “Dit is een heikel punt voor internetondernemers. Big data verbieden, raakt hen zwaar in hun commerciële mogelijkheden. En laten we wel zijn, big data gaat helemaal níet om individuele personen. Dat ík op Facebook heb aangegeven de advocatenserie Suits te ‘liken’, is niet interessant. Maar het feit dat er 45.000 Nederlanders op mijn opleidingsniveau die serie volgen, is wél interessante informatie voor bijvoorbeeld adverteerders. Het gaat er dus bij big data om dat je goed kijkt welke informatie je écht nodig hebt om je analyses te kunnen maken. Privacy by design noemen we dat. Laten we ons realiseren: privacywetgeving is er niet om big data tegen te houden, maar juist om sleutels aan te reiken voor maatschappelijk verantwoorde oplossingen.” Privacy impact assessments, privacy by design en ‘good governance’ spelen daarbij een cruciale rol.

  • Privacy impact assessments: een instrument waarmee organisaties in een vroegtijdig stadium privacyrisico’s van een technologische ontwikkeling in kaart brengen.
  • Good governance: het bewaken en toepassen van ethisch geïnspireerde waarden; integriteit, recht doen aan de belangen van alle stakeholders, toepassing van overeengekomen regels en codes.

Datalek Quickscan

Jeroen vervolgt: “Dat is een uitdagende, maar zeker geen onmogelijke taak. Ik geef toe dat het niet gemakkelijk is om compliant te zijn met de laatste privacywetgeving, zoals de Wet meldplicht datalekken die op 1 januari 2016 in werking is getreden. Deze meldplicht houdt in dat organisaties (zowel bedrijven als overheden) verplicht zijn een ernstig datalek direct te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP, voorheen CBP).” Om juristen hierbij te helpen ontwikkelde Kennedy Van der Laan de Datalek Quickscan. “Hiermee stellen we organisaties vrijblijvend in de gelegenheid om gemakkelijk en snel te checken of er sprake is van een datalek en zo ja, of het nodig is dit lek aan de AP en/of de betrokkenen te melden. In een beknopt rapport, dat direct na afronding gedownload kan worden, staan de belangrijkste conclusies.”

Top of mind

U wilt aan de slag met big data? “Zeker doen”, adviseert Jeroen, “zorg dat big data top-of-mind is, volg ontwikkelingen, zodat je weet wanneer er interessante tools op de Nederlandse markt verschijnen. Je bent van harte welkom bij de bijeenkomsten van DutchLegalTech Meetup, waar ik je graag persoonlijk bijpraat over de laatste innovatieontwikkelingen in de juridische dienstverlening.”

Deze pagina delen: